Portal Miasta Gdańska
PL | EN | DE

100 lat niepodległości. Kim są niezwykłe Polki na fotografiach przed Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku?

Wśród dziesięciu zaprezentowanych sylwetek przedstawionych na plenerowej wystawie "Niezwykłe Polki z Wolnego Miasta" są m.in. Balbina Bellwon, Leonia Papée i Edyta Czoskówna. Wiele je różniło, ale łączyła miłość do polskości. Wystawę otwarto z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości oraz przyznania kobietom praw wyborczych. Można ją zobaczyć do 2 grudnia 2018 r.

100 lat niepodległości. Kim są niezwykłe Polki na fotografiach przed Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku?
A
A
data publikacji: 11 listopada 2018 r.
Leonia Papee jako małżonka dyplomaty dr Kazimierza Papée organizowała liczne koncerty polonijne
Leonia Papee jako małżonka dyplomaty dr Kazimierza Papée organizowała liczne koncerty polonijne
Fot. archiwum prywatne

 

Wielokulturowy obszar Wolnego Miasta Gdańska zamieszkiwało ok. 400 tys. obywateli. Według spisów i badań historycznych od trzech do 15 proc. populacji stanowili polskojęzyczni mieszkańcy. Wśród tej grupy znalazły się bohaterki wystawy. Pochodziły z różnych środowisk: były naukowcami, pedagogami, działały twórczo i udzielały się społecznie.

– Bohaterki wystawy należały do dwóch różnych pokoleń – urodziły się albo w 1870 r., albo na początku XX w. w Paryżu, Berlinie, na Pomorzu, na ziemiach polskich pod zaborami, albo w Gdańsku. Miały różne doświadczenia życiowe, ale łączyło je to bezgraniczne poświęcenie dla sprawy polskości Gdańska. Za swoje przekonania zapłaciły najwyższą cenę – mówi Marek Adamkowicz z Muzeum Gdańska, kierownik Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku.

Losy Polek z Wolnego Miasta uosabia Bogumiła Wika-Czarnowska, która pełniła funkcje kierownicze w Towarzystwie Kobiet Polek, Kole Polskich Kobiet i Radzie Pracy Kobiet Związku Polaków. Więziona w obozie w Ravensbrücku straciła córkę Elżbietę, jej mąż Anastazy został rozstrzelany 22 marca 1940 r. w KL Stutthoff, a zięć – Leon Wojtaszewski – nauczający przed wojną w Gimnazjum Polskim Macierzy Szkolnej, zginął w KL Auschwitz w 1941 r.


Dr Kazimiera Jeżowa, literatka, była główną oponentką nazistowskiego senatora Senatu Wolnego Miasta Gdańska Hermanna Rauschninga
Dr Kazimiera Jeżowa, literatka, była główną oponentką nazistowskiego senatora Senatu Wolnego Miasta Gdańska Hermanna Rauschninga
Mat. BG PAN



Walczyły piórem i sztuką

Leonia Papée, małżonka dyplomaty dr Kazimierza Papée i siostra majora Henryka Dobrzańskiego, czyli słynnego „Hubala”, do Gdańska przybyła w 1932 r. Podczas czteroletniej działalności „Ministrowa organizowała liczne koncerty polonijne. Charakterystyczną opinię o Pani Leonii wyraził Kazimierz Wiłkomirski, dyrektor i pedagog Polskiego Konserwatorium Muzycznego Macierzy Szkolnej:

„Kiedy było trzeba, potrafiła ona trzymać fason, dostroić się do obowiązującego w środowisku dyplomatycznym tonu, natomiast w chwilach wolnych od »światowych wypinanek« (jak nazywała dyplomatyczne spotkania) przybierała ton niewymuszony, z którym było jej najbardziej do twarzy i który przydawał jej osobistego uroku”.

Na polu publicystycznym działały dr Kazimiera Jeżowa oraz Stanisława Przybyszewska – autorka dramatów „Dziewięćdziesiąty trzeci”, „Sprawa Dantona”, czy „Thermidor”. Ta pierwsza zasłynęła jako główna oponentka nazistowskiego senatora Senatu Wolnego Miasta Gdańska Hermanna Rauschninga przeciwstawiając się piórem wizjom wyrażonym w książce o germanizacji Pomorza i Wielkopolski. Niemieckojęzyczna, naukowa praca Polki dotyczyła stosunków ludnościowo-gospodarczych w Zachodniej Polsce.
Przybyszewska zmarła młodo - w zapomnieniu i biedzie, ale dzięki utworom zyskała nieśmiertelność. Dziś jej imię nosi jeden z gdańskich tramwajów, a w 2015 roku w Operze Bałtyckiej wystawiono operę “Olimpia z Gdańska” Zygmunta Krauze, której była bohaterką.


Stanisława Przybyszewska, autorka wielu dramatów, m.in. Sprawy Dantona
Stanisława Przybyszewska, autorka wielu dramatów, m.in. Sprawy Dantona
Mat. domena publiczna



Projekt "Niezwykłe Polki z Wolnego Miasta" jest przedłużeniem szlaku pamięci wytyczonego przez Gabrielę Danielewicz, Marię Koprowską i Mirosławę Walicką, które w swoich książkach i publicystyce pokazywały, jak ważną rolę polskie kobiety odgrywały w czasach Wolnego Miasta Gdańska.

Plenerową wystawę przygotowało Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku - oddział Muzeum Gdańska. Można ją zobaczyć do 2 grudnia 2018 r. Wstęp wolny. Wystawa towarzyszy odsłonięciu odnowionych tablic upamiętniających zamordowanych w 1939 r. przez Niemców obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku (pl. Obrońców Poczty Polskiej ½).

WIĘCEJ:

Gdańsk ustanawia nagrodę dla kobiety naukowca. Jej patronką została Elżbieta Koopman, żona Jana Heweliusza

Odsłonięto nowe, kamienne tablice na budynku Muzeum Poczty Polskiej

Zielona Brama w nowej odsłonie. Mapping na Stulecie Niepodległości





oprac. AU (0)
www.gdansk.pl
oprac. AU (0)
www.gdansk.pl